Gdy czteromiesięczny szczeniak nagle zaczyna gryźć wszystko, ma bardziej wrażliwe dziąsła albo zostawia na zabawce ślady krwi, zwykle rozpoczyna się wymiana zębów mlecznych. Właśnie wtedy wielu opiekunów pyta, kiedy szczeniakowi wypadają zęby, ile trwa ten etap i kiedy potrzebna jest pomoc weterynarza. Wyjaśniam, jak wygląda prawidłowy kalendarz, co można zrobić w domu oraz po czym poznać zatrzymane mleczaki.
Wymiana zębów zwykle kończy się około szóstego lub siódmego miesiąca
- Początek wymiany przypada najczęściej na 3,5-4 miesiąc życia.
- Pełne uzębienie stałe powinno pojawić się zwykle do 6-7 miesiąca.
- Szczeniak może połykać wypadnięte zęby, dlatego nie zawsze znajdziesz je w domu.
- Podwójne kły, czyli mleczny i stały obok siebie, wymagają kontroli u lekarza weterynarii.
- Najbezpieczniejsze są elastyczne gryzaki, a nie kości, poroża czy bardzo twarde nylonowe zabawki.
Kiedy zaczyna się wymiana zębów u szczeniaka
Szczenięta mają najpierw 28 zębów mlecznych. Zaczynają one wyrzynać się mniej więcej między 3. a 6. tygodniem życia, dlatego większość psów trafia do nowych domów już z kompletem mlecznego uzębienia.
Wymiana rozpoczyna się najczęściej około 3,5-4 miesiąca. Zęby stałe rozwijają się pod mleczakami i stopniowo wypychają je z zębodołów. Korzeń zęba mlecznego ulega wtedy resorpcji, czyli naturalnemu zanikowi, a sama korona staje się luźna i wypada.
Proces nie przebiega u każdego psa dokładnie według kalendarza. Kilkutygodniowe przesunięcie nie musi oznaczać problemu, szczególnie jeśli szczeniak je normalnie, nie ma obrzęku, a zęby stałe wyrzynają się prawidłowo. U dużych ras stróżujących i pasterskich również trzeba obserwować jamę ustną, zamiast zakładać, że większy pies „po prostu później dojrzewa”.
Jak wygląda kalendarz wyrzynania zębów stałych
Najpierw zwykle wymieniają się siekacze, potem kły i zęby przedtrzonowe. Stałe zęby są większe, grubsze i mniej ostre niż mleczaki. Dorosły pies ma zazwyczaj 42 zęby stałe, czyli o 14 więcej niż w pierwszym uzębieniu.
| Wiek szczeniaka | Co zwykle dzieje się w jamie ustnej |
|---|---|
| 3-6 tygodni | Wyrzynają się zęby mleczne. |
| 3,5-4,5 miesiąca | Najczęściej zaczyna się wymiana siekaczy. |
| 4,5-6 miesięcy | Wyrzynają się kolejne zęby stałe, w tym kły i przedtrzonowce. |
| 6-7 miesięcy | U większości psów uzębienie stałe jest już kompletne. |
Daty są orientacyjne, ale granica około 6-7 miesiąca ma praktyczne znaczenie. Jeśli w tym wieku widzę ząb mleczny obok stałego, nie czekam biernie na kilka kolejnych miesięcy. Im dłużej oba zęby pozostają w jamie ustnej, tym większe ryzyko nieprawidłowego ustawienia zębów i odkładania się płytki bakteryjnej.
Co jest normalne podczas ząbkowania
Wymiana uzębienia może przebiegać prawie niezauważalnie. Szczeniak często połyka luźny ząb podczas jedzenia lub zabawy, dlatego brak znalezionych mleczaków sam w sobie nie jest powodem do niepokoju.
Typowe są tkliwe dziąsła, większa potrzeba gryzienia, chwilowo gorszy nastrój i niewielka ilość krwi na zabawce. Oddech może pachnieć intensywniej niż zwykle, ale zapach nie powinien być bardzo cuchnący ani łączyć się z ropną wydzieliną.
W tym okresie pies może chętniej gryźć ręce, meble i przedmioty, które wcześniej ignorował. Nie traktuję tego jako „złośliwości”. To sposób na rozładowanie napięcia w dziąsłach, jednak od początku przekierowuję zachowanie na dozwolony gryzak, bo duży szczeniak bardzo szybko potrafi zniszczyć wyposażenie domu.
Jak pomóc psu bez uszkadzania nowych zębów
Najlepiej sprawdzają się elastyczne gryzaki z tworzywa przeznaczonego dla szczeniąt. Powinny uginać się pod naciskiem, ale nie rozpadać na kawałki. Można je schłodzić w lodówce, co często przynosi ulgę obolałym dziąsłom.
- zapewnij kilka gryzaków o różnej fakturze i regularnie sprawdzaj, czy nie są uszkodzone;
- wycofaj przedmiot, z którego odrywają się fragmenty;
- unikaj kości, poroży, racic i bardzo twardych gryzaków nylonowych;
- nie próbuj samodzielnie wyrywać luźnego zęba;
- jeśli dziąsła są wyjątkowo bolesne, skonsultuj z lekarzem sposób czasowego ułatwienia jedzenia.
Popularne twarde gryzaki bywają reklamowane jako dobre dla zębów, ale ich zaleta jest często przeceniana. Ząb stały może pęknąć od przedmiotu, którego nie da się lekko nacisnąć paznokciem. W praktyce bezpieczna miękkość i nadzór są ważniejsze niż długotrwałość gryzaka.
To dobry moment na naukę spokojnego oglądania pyska. Przez kilka sekund dotykaj warg i dziąseł, nagradzając psa za bezruch. Do szczotkowania używaj pasty dla psów i miękkiej szczoteczki. Ludzkie pasty nie są odpowiednie, ponieważ pies je połyka, a niektóre składniki mogą być dla niego szkodliwe.
Podwójne kły i zatrzymane zęby mleczne
Najczęściej problem dotyczy kłów. Jeśli widzę stały kieł wyrastający obok mlecznego, mówimy o zatrzymanym zębie mlecznym. Taki układ może przesuwać ząb stały, powodować urazy podniebienia lub tworzyć ciasną przestrzeń, w której szybko gromadzą się resztki jedzenia.
Nie radzę czekać do ukończenia roku, jeśli podwójny ząb jest wyraźnie widoczny. Lekarz weterynarii oceni zgryz i zdecyduje, czy potrzebne jest usunięcie mleczaka. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu, a jego termin zależy między innymi od wieku psa, położenia zęba i kierunku wyrzynania zęba stałego.
Kontrola jest szczególnie ważna u szczeniąt, które będą miały mocną, szeroką głowę i silny zgryz. W rasach stróżujących nieprawidłowo ustawiony kieł może z czasem powodować przewlekłe drażnienie tkanek, a nie tylko wyglądać mniej estetycznie.
Kiedy z ząbkowaniem trzeba iść do weterynarza
Nie każda krew na gryzaku oznacza chorobę, ale są objawy, których nie warto obserwować przez tygodnie. Umów wizytę, jeśli po wyrżnięciu zęba stałego pozostaje mleczak, szczeniak wyraźnie nie chce jeść, ma silny ból albo nie pozwala dotknąć pyska.
- stały ząb wyrósł obok mlecznego i oba pozostają w jamie ustnej;
- pojawia się obrzęk, ropa, gorączka lub bardzo nieprzyjemny zapach;
- krwawienie jest obfite albo nie ustępuje;
- ząb został złamany, szczególnie jeśli widać czerwony lub ciemny punkt w środku;
- zgryz wygląda nieprawidłowo i ząb rani podniebienie lub dziąsło;
- pies przestaje jeść, jest osowiały albo gwałtownie ślini się.
W razie złamania nie próbuj skracać zęba w domu. Uszkodzenie miazgi, czyli unerwionej i ukrwionej części zęba, może boleć i prowadzić do zakażenia. Szybka ocena jamy ustnej jest wtedy rozsądniejsza niż czekanie, aż problem „sam się zagoi”.
Jak kontrolować uzębienie do końca wymiany
Raz w tygodniu zajrzyj do pyska szczeniaka przy dobrym świetle. Sprawdź, czy zęby wyrzynają się w podobnym tempie po obu stronach, czy nie ma podwójnych kłów i czy dziąsła nie są mocno zaczerwienione.
Najprostszy plan obejmuje miękkie gryzaki, krótkie ćwiczenia z dotykaniem pyska oraz pierwszą dokładną kontrolę weterynaryjną przed zakończeniem wymiany zębów. Jeśli około 6-7 miesiąca pies ma komplet zębów stałych, prawidłowy zgryz i nie odczuwa bólu, etap ząbkowania najpewniej przebiegł prawidłowo.
Sam fakt, że nie znalazłeś ani jednego wypadniętego zęba, nie powinien martwić. Znacznie ważniejsze jest to, co dzieje się w pysku po wyrżnięciu zębów stałych i czy pies może bez bólu jeść, bawić się oraz korzystać z prawidłowego zgryzu.
